วันที่ 22 มกราคม 2568 จะถูกจารึกไว้ในฐานะวันแห่งประวัติศาสตร์ของประเทศไทย เมื่อกฎหมาย “สมรสเท่าเทียม” หรือร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการ ส่งผลให้ประเทศไทยกลายเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเป็นลำดับที่ 3 ในเอเชีย (ถัดจากไต้หวันและเนปาล) ที่รับรองสิทธิการสร้างครอบครัวของบุคคลทุกเพศอย่างเสมอภาค

หัวใจสำคัญของกฎหมายฉบับนี้คือการรื้อถอนกำแพงทางเพศที่เคยจำกัดอยู่ในตัวบทกฎหมายเดิม โดยมีการเปลี่ยนถ้อยคำสำคัญในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เพื่อให้ครอบคลุมความหลากหลายทางชีวภาพและอัตลักษณ์ทางเพศ:

มาตรา 1448: เปลี่ยนจากความสัมพันธ์ระหว่าง “ชายและหญิง” เป็นการสมรสระหว่าง “บุคคลสองคน”
สถานะทางกฎหมาย: เปลี่ยนจากคำว่า “สามี-ภริยา” เป็นคำว่า “คู่สมรส” (Spouse)
เกณฑ์อายุ: กำหนดให้บุคคลที่มีอายุ 18 ปีบริบูรณ์ ขึ้นไปสามารถหมั้นและสมรสกันได้ (หรือต่ำกว่านั้นหากศาลอนุญาต)

สิทธิและสวัสดิการ: ความเท่าเทียมที่จับต้องได้
การจดทะเบียนสมรสภายใต้กฎหมายใหม่นี้ ไม่ใช่เพียงการรับรองทางนิตินัยเท่านั้น แต่เป็นการมอบสิทธิประโยชน์ที่คู่รัก LGBTQ+ เคยถูกลิดรอนมาอย่างยาวนาน:

สิทธิในการจัดการทรัพย์สินและมรดก: คู่สมรสสามารถจัดการสินสมรสร่วมกัน และเป็นทายาทโดยธรรมที่มีสิทธิรับมรดกของกันและกันได้ทันทีเมื่ออีกฝ่ายเสียชีวิต

การตัดสินใจทางการแพทย์: สามารถลงนามยินยอมให้รักษาพยาบาลในภาวะวิกฤตแทนกันได้

การรับบุตรบุญธรรม: สามารถจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมร่วมกันในฐานะคู่สมรส และมีอำนาจปกครองบุตรร่วมกัน

สิทธิประโยชน์จากรัฐและเอกชน: ครอบคลุมถึงการลดหย่อนภาษี, สวัสดิการข้าราชการ, และสิทธิในการใช้นามสกุลของคู่สมรส

แม้กฎหมายจะบังคับใช้แล้ว แต่ความท้าทายในก้าวต่อไปคือการปรับเปลี่ยนทัศนคติของสังคมและระบบราชการให้สอดรับกับความหลากหลาย รวมถึงการปรับปรุงกฎหมายลูกอื่นๆ ที่ยังอาจมีถ้อยคำที่ระบุเพศสภาพติดอยู่

สมรสเท่าเทียมไม่ใช่การให้สิทธิ "พิเศษ" แก่ใครคนใดคนหนึ่ง แต่คือการคืน "สิทธิขั้นพื้นฐาน" ที่ทุกคนพึงมีมาตั้งแต่ต้น เพื่อให้คำว่า "ครอบครัว" ในสังคมไทยมีความหมายที่สมบูรณ์และโอบรับทุกคนอย่างแท้จริง