วันนี้ เมื่อ 118 ปีก่อน เผยแพร่บทความเรื่อง ‘Does the Inertia of a Body Depend Upon Its Energy Content ?’

วันที่ 27 กันยายน ค.ศ. 1905 (พ.ศ. 2448) อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ (Albert Einstein) นักวิทยาศาสตร์เอกของโลก เผยแพร่บทความเรื่อง ‘Does the Inertia of a Body Depend Upon Its Energy Content ?’ (จริงหรือไม่ที่ความเฉื่อยขึ้นอยู่กับพลังงานภายในของวัตถุ) เป็นครั้งแรก ซึ่งได้นำเสนอสมการก้องโลก E=mc2 สมการนี้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมวลและพลังงาน อธิบายได้ว่า เมื่อให้พลังงานกับมวลเพื่อให้มีความเร็วเพิ่มขึ้น มวลนั้นก็จะมีค่าเพิ่มขึ้นด้วย จากทฤษฎีนี้ทำให้นำสู่ผลที่ว่าไม่มีอะไรเคลื่อนที่ได้เร็วกว่าแสง หลักการนี้จึงเป็นหลักการเบื้องต้นของ ‘ทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไป’ (theory of relativity) 

แม้ว่าไอน์สไตน์จะใช้เวลาเพียงแค่ 4 เดือน ในการสร้างผลงานปฏิวัติโลกด้วยผลงานเด่น ๆ 3 ผลงานในปีนี้ คือ ‘ปรากฏการณ์โฟโตอิเลกตริก’ (Photoelectric Effect) ‘การเคลื่อนที่แบบบราวเนียน’ (Brownian Motion) และ ‘ทฤษฎีสัมพัทธภาพพิเศษ’ (special relativity) แต่โลกต้องใช้เวลาอีกหลายทศวรรษเพื่อทำความเข้าใจและเห็นคุณค่าในผลงานเหล่านี้ 

ต่อมาได้มีการประกาศให้ปี 2448 เป็นปีมหัศจรรย์ของไอน์สไตน์และในปี 2548 วงการวิทยาศาสตร์โลกได้ประกาศให้เป็น ‘ปีฟิสิกส์โลก’ (World Year of Physics 2005) และมีการจัดงานฉลองครบรอบ 1 ศตวรรษปีมหัศจรรย์ไอน์สไตน์

27 กันยายน ค.ศ. 1905 (พ.ศ. 2448) อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ (Albert Einstein) นักวิทยาศาสตร์เอกของโลก เผยแพร่บทความเรื่อง ‘Does the Inertia of a Body Depend Upon Its Energy Content ?’ (จริงหรือไม่ที่ความเฉื่อยขึ้นอยู่กับพลังงานภายในของวัตถุ) เป็นครั้งแรก ซึ่งได้นำเสนอสมการก้องโลก E=mc2 สมการนี้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมวลและพลังงาน อธิบายได้ว่า เมื่อให้พลังงานกับมวลเพื่อให้มีความเร็วเพิ่มขึ้น มวลนั้นก็จะมีค่าเพิ่มขึ้นด้วย จากทฤษฎีนี้ทำให้นำสู่ผลที่ว่าไม่มีอะไรเคลื่อนที่ได้เร็วกว่าแสง หลักการนี้จึงเป็นหลักการเบื้องต้นของ ‘ทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไป’ (theory of relativity) 

แม้ว่าไอน์สไตน์จะใช้เวลาเพียงแค่ 4 เดือน ในการสร้างผลงานปฏิวัติโลกด้วยผลงานเด่น ๆ 3 ผลงานในปีนี้ คือ ‘ปรากฏการณ์โฟโตอิเลกตริก’ (Photoelectric Effect) / ‘การเคลื่อนที่แบบบราวเนียน’ (Brownian Motion) และ ‘ทฤษฎีสัมพัทธภาพพิเศษ’ (special relativity) แต่โลกต้องใช้เวลาอีกหลายทศวรรษเพื่อทำความเข้าใจและเห็นคุณค่าในผลงานเหล่านี้ 

ต่อมาได้มีการประกาศให้ปี 2448 เป็นปีมหัศจรรย์ของไอน์สไตน์และในปี 2548 วงการวิทยาศาสตร์โลกได้ประกาศให้เป็น ‘ปีฟิสิกส์โลก’ (World Year of Physics 2005) และมีการจัดงานฉลองครบรอบ 1 ศตวรรษปีมหัศจรรย์ไอน์สไตน์

18 เมษายน พ.ศ. 2498 การจากไปของ ‘อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์’ อัจฉริยะผู้เปลี่ยนความเข้าใจของมนุษย์ต่อจักรวาล

วันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2498 คือวันที่โลกต้องสูญเสีย อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ หนึ่งในนักวิทยาศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ เขาถึงแก่อสัญกรรมที่เมืองพรินซ์ตัน รัฐนิวเจอร์ซีย์ สหรัฐอเมริกา ขณะมีอายุ 76 ปี และได้รับการจดจำในฐานะนักฟิสิกส์ผู้เปลี่ยนวิธีที่มนุษย์มอง เวลา อวกาศ พลังงาน และจักรวาล ไปตลอดกาล

การจากไปของไอน์สไตน์ไม่ได้เป็นเพียงข่าวการเสียชีวิตของนักวิชาการคนหนึ่ง แต่เป็นการสิ้นสุดชีวิตของบุคคลที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของคำว่า “อัจฉริยะ” ในโลกสมัยใหม่ ชื่อของเขาไม่ได้อยู่แค่ในห้องเรียนวิชาฟิสิกส์หรือในตำราวิทยาศาสตร์ แต่ฝังอยู่ในวัฒนธรรมสมัยนิยม ในประวัติศาสตร์ความคิด และในภาพจำของคนทั้งโลกในฐานะผู้มีสมองอันล้ำลึกเกินยุคสมัย

ไอน์สไตน์เกิดเมื่อวันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 1879 ที่เมืองอูล์ม ในเยอรมนี ก่อนจะเติบโตขึ้นมาเป็นนักฟิสิกส์ทฤษฎีผู้ทรงอิทธิพลที่สุดคนหนึ่งของคริสต์ศตวรรษที่ 20 ผลงานของเขาครอบคลุมตั้งแต่การวางรากฐานทฤษฎีสัมพัทธภาพ ไปจนถึงการอธิบายปรากฏการณ์สำคัญในโลกควอนตัม ซึ่งทำให้เขาไม่ได้เป็นเพียงนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียง แต่เป็นผู้สร้าง “ภาษาชุดใหม่” ให้แก่วิทยาศาสตร์สมัยใหม่ด้วย
สิ่งที่ทำให้ไอน์สไตน์กลายเป็นตำนานระดับโลก คือผลงานที่พลิกโฉมวิทยาศาสตร์อย่างแท้จริง โดยเฉพาะ ทฤษฎีสัมพัทธภาพพิเศษ และ ทฤษฎีสัมพัทธภาพทั่วไป ซึ่งเปลี่ยนความเข้าใจเดิมของมนุษย์เกี่ยวกับอวกาศ เวลา แรงโน้มถ่วง และโครงสร้างของจักรวาล ขณะเดียวกัน สมการ E = mc² ก็กลายเป็นหนึ่งในสมการที่มีชื่อเสียงที่สุดในประวัติศาสตร์ เพราะทำให้มนุษย์เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างมวลกับพลังงานอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น

แม้คนทั่วไปมักจดจำไอน์สไตน์จากทฤษฎีสัมพัทธภาพ แต่รางวัลสูงสุดที่เขาได้รับคือ รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ประจำปี 1921 กลับมาจากผลงานอีกด้านหนึ่ง นั่นคือการอธิบาย กฎของปรากฏการณ์โฟโตอิเล็กทริก โดยเว็บไซต์รางวัลโนเบลระบุชัดว่า เขาได้รับรางวัล “สำหรับคุณูปการต่อฟิสิกส์ทฤษฎี และโดยเฉพาะการค้นพบกฎของโฟโตอิเล็กทริก” ซึ่งเป็นผลงานที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาฟิสิกส์ควอนตัมในเวลาต่อมา

เหตุผลที่โลกยกย่องไอน์สไตน์เหนือกว่านักวิทยาศาสตร์ทั่วไป ไม่ได้อยู่แค่จำนวนทฤษฎีที่เขาคิดค้น แต่เป็นเพราะเขาเปลี่ยน “กรอบคิด” ของมนุษย์เสียใหม่ ก่อนหน้าเขา โลกฟิสิกส์ยังยึดโยงกับภาพจักรวาลแบบเดิมเป็นหลัก แต่หลังจากแนวคิดของไอน์สไตน์ได้รับการยืนยัน มนุษยชาติก็ต้องยอมรับว่าจักรวาลซับซ้อนกว่าที่เคยเชื่อไว้มาก และการรับรู้ของมนุษย์เกี่ยวกับความจริงทางธรรมชาติจำเป็นต้องถูกทบทวนใหม่ทั้งหมด

ในช่วงบั้นปลายชีวิต ไอน์สไตน์อาศัยอยู่ที่พรินซ์ตันและยังคงทำงานทางวิชาการอย่างต่อเนื่องเกือบจนวาระสุดท้าย แหล่งข้อมูลหลายแห่งระบุตรงกันว่าเขาเสียชีวิตจาก ภาวะหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพองแตก หรือ abdominal aortic aneurysm เมื่อวันที่ 18 เมษายน 1955 โดยแม้สุขภาพจะย่ำแย่ เขายังคงทำงานและครุ่นคิดต่อประเด็นทางวิทยาศาสตร์จนใกล้ช่วงสุดท้ายของชีวิต

การจากไปของเขาสะเทือนไปทั้งวงการวิทยาศาสตร์และสังคมโลก เพราะไอน์สไตน์ไม่ได้เป็นเพียงนักคิดในเชิงทฤษฎี แต่ยังเป็นปัญญาชนสาธารณะที่แสดงความคิดเห็นต่อประเด็นใหญ่ของมนุษยชาติ ไม่ว่าจะเป็นสงคราม สันติภาพ ชาตินิยม ความรับผิดชอบของนักวิทยาศาสตร์ หรืออนาคตของอารยธรรมสมัยใหม่ ด้วยเหตุนี้ ชีวิตของเขาจึงมีความหมายเกินกว่าห้องทดลอง และกลายเป็นตัวแทนของพลังแห่งเหตุผลและมโนธรรมทางปัญญาในศตวรรษที่ 20

เมื่อมองย้อนกลับไป วันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2498 จึงไม่ใช่เพียงวันเสียชีวิตของบุคคลผู้มีชื่อเสียง หากแต่เป็นวันแห่งการจากไปของผู้ที่ช่วยให้มนุษย์เข้าใจจักรวาลลึกขึ้นกว่าที่เคยเป็นมา ไอน์สไตน์ทำให้เราเห็นว่า ความคิดเพียงหนึ่งชุดสามารถเขย่าโลกทั้งใบได้ และทำให้คำว่า “อัจฉริยะ” มีภาพจำที่ชัดเจนขึ้นในประวัติศาสตร์มนุษย์อย่างไม่มีใครปฏิเสธได้

ที่มา : https://www.britannica.com/biography/Albert-Einstein?utm_source