เรือประมงที่ไม่ได้ออกทะเลเพื่อจับปลา!! เปิดตำนานเรือสอดแนมโซเวียตยุคสงครามเย็น แฝงตัวกลางมหาสมุทร ดักฟังสัญญาณ–ติดตามกองเรือบรรทุกเครื่องบินสหรัฐฯ ไล่ติดตามเรือรบสหรัฐฯ ทั่วมหาสมุทรในยุคสงครามเย็น จนกองทัพเรือ NATO ต้องเฝ้าระวัง
เรือประมงจารกรรม (เรือสอดแนม) ของสหภาพโซเวียต (Russian Spy Fishing Trawler)
ยุคสงครามเย็นเรือรบของสหรัฐฯ และชาติพันธมิตรไม่สามารถหนีเรือประมงขนาดกลางที่ลำค่อนข้างเล็ก ซึ่งลอยลำกระจัดกระจายไปทุกน่านน้ำทั่วโลก นั้นคือ เรือประมงจารกรรมของสหภาพโซเวียต ภาพยนตร์สงครามยุคสงครามเย็น โดยเฉพาะเกี่ยวกับปฏิบัติการทางเรือของกองทัพเรือสหรัฐฯ มักจะมีเรือประมงจารกรรมของสหภาพโซเวียตในฉาก หรือมีการกล่าวถึงเสมอ
สหภาพโซเวียตได้พัฒนาโครงการเปลี่ยนเรือลากอวนในมหาสมุทรช่วงสงครามเย็นให้เป็นแพลตฟอร์มข่าวกรองอิเล็กทรอนิกส์ หรือเรือตรวจการณ์อิเล็กทรอนิกส์ (SSV [Sudno Svyazyy : Communications Vessel]) หรือ เรือ Auxiliary General Intelligence (AGI) หรือ “เรือสอดแนม” ในช่วงปลายทศวรรษ1970เรือสอดแนมโซเวียตรุ่นล่าสุดก็บรรทุกอุปกรณ์ "รบกวนสัญญาณ" เช่นกันเรือประมงเหล่านี้อย่างน้อย100ลำกระจัดกระจายอยู่ในหมู่เรือลากอวนที่ออกหาปลาในทั้งเจ็ดมหาสมุทร
แม้แต่กองทัพเรือสหรัฐฯก็ไม่สามารถจัดการอะไรกับเรือประมงจารกรรมของสหภาพโซเวียตได้ เพราะการซ้อมรบทำให้ "เรือประมง" ของรัสเซียอยากรู้อยากเห็น โดยบรรดาเรือประมงดังกล่าวปฏิบัติการรวบรวมข้อมูล (AGI) เรือรบของสหรัฐฯและพันธมิตรพบว่า เป็นการยากที่จะหลบหลีกเรือประมงโซเวียตโดยปราศจากการสังเกตเห็น เรือสอดแนมของโซเวียตที่สวมบทบาทเป็นเรือประมงเฝ้าติดตามกิจกรรมทางเรือของกองทัพเรือสหรัฐฯทั่วโลก จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่จะพบเห็นเรือ AGI ของสหภาพโซเวียตในเส้นทางของเรือบรรทุกเครื่องบินของสหรัฐอยู่ทั่วทุกมหาสมุทร
เรือประมงจารกรรมของสหภาพโซเวียตได้รับการออกแบบมาเพื่อค้นหา จับ และเก็บรักษาปลาขณะออกทะเล การดำเนินการตามแผนของเรือกำหนดขนาดโดยรวมของเรือ การจัดเรียงของดาดฟ้า ความสามารถในการบรรทุก ตลอดจนเครื่องจักรและประเภทของอุปกรณ์ที่เรือจะรองรับ การลากอวนยังเป็นวิธีการจับปลาที่สำคัญที่สุด และมีประสิทธิภาพมากที่สุดวิธีหนึ่งของโลก ปัจจุบันนี้การลากอวนเชิงพาณิชย์ดำเนินการจากน้ำตื้นมากถึงความลึก 2,000 เมตร เรือประมงน้ำลึกเหล่านี้มีเครื่องยนต์ที่มีกำลังเพียงพอที่จะลากอุปกรณ์จับปลา ด้วยความเร็วในการลากอวนที่เหมาะสมเรือลากอวนรุน ลากอวนลากรูปกรวยในน้ำเพื่อจับปลาชนิดต่าง ๆ ขนาดและรูปแบบของดาดฟ้าเรือลากอวนแตกต่างกันไปตามความแตกต่างของเอุปกรณ์ ตัวอย่างเช่นเรือลากอวนที่ทันสมัยสามารถมีตั้งแต่เรือลากกุ้งขนาด 15 เมตร (50ฟุต) ที่ใช้ในอ่าวเม็กซิโกไปจนถึง 144 เมตร (472ฟุต) อาทิ F/V Atlantic Dawn ซึ่งเป็นเรือลากอวนแช่แข็ง(โรงงาน)ที่ใหญ่ที่สุดในโลก เรือลากอวนสามประเภทที่พบบ่อยคือ เรือลากอวนด้านข้าง เรือลากอวนท้ายเรือ และเรือลากอวนแบบคาน
ในช่วงทศวรรษที่ 1980 มหาสมุทรแปซิฟิกถือเป็นแหล่งประมงชั้นเยี่ยมของสหภาพโซเวียต เรือประมงโซเวียตประจำการอยู่รอบขอบนอกชายฝั่งของนิวซีแลนด์ เปรู และชิลี กระจายอยู่กลางมหาสมุทร และนอกเขตชายฝั่งประเทศต่าง ๆ ได้ปลาจากมหาสมุทรแปซิฟิกกว่าครึ่งหนึ่งของการจับปลาในมหาสมุทรประจำปีทั้งหมดของสหภาพโซเวียต ในช่วงทศวรรษ 1970 ปลาเป็นโปรตีนจากสัตว์ด้วยสัดส่วนราว 15% ของอาหารที่ชาวสหภาพโซเวียตบริโภค แหล่งอาหารจากปลาจึงถือว่ามีความสำคัญมาก ด้วยการจับปลาไม่ได้ใช้จ่ายเงินจำนวนมากเหมือนเช่นการนำเข้าธัญพืช พื้นที่จับปลานอกชายฝั่งเอเชียเหนือจึงคงมีความสำคัญที่สุดสำหรับโซเวียตโดยผลผลิตสี่ในห้าต่อปีมาจากมหาสมุทรแปซิฟิก ชาวประมงโซเวียตไม่ได้ใช้เรือลากอวนขนาดใหญ่ในการประมงชายฝั่งของตนเอง เนื่องจากมีท่าเรือที่จอดเรือสิ่งอำนวยความสะดวกและตลาดอยู่ใกล้ ๆ
ด้วยขนาดและอุปกรณ์ในกองเรือประมงแปซิฟิกของโซเวียต สหภาพโซเวียตจึงนำผสมผสานทักษะทางทหารและข่าวกรองเข้าไว้ด้วย เช่นกองเรือเดินทางวางตำแหน่งด้วยอุปกรณ์นำทางและเฝ้าระวัง รวบรวมการสื่อสารและสัญญาณเรดาร์ ตรวจสอบเรือและเครื่องบินต่างประเทศ และซ่อมแซมแก้ไขเรือเดินทะเลในกรณีจำเป็น เรือลากอวนของรัสเซียในมหาสมุทรอินเดียยังทำหน้าที่เป็นเรือเสบียงให้บริการเรือดำน้ำรัสเซียในพื้นที่อีกด้วย การกลับมาของเรือประมงโซเวียต tและการวิจัยการประมงในภูมิภาคแปซิฟิกที่ซ้ำๆ แยกจากกันเนื่องจากการจับปลาที่ลดลงทำให้มีการนำกองเรือประมงมาใช้เพื่อการวิจัยทางวิทยาศาสตร์ การสื่อสารและการเดินเรือเพื่อสนับสนุนทางการทหารหรือการรวบรวมข่าวกรอง
การปรากฏตัวบ่อยครั้งของเรือประมงของรัสเซียในพื้นที่ที่มีการซ้อมรบทางเรือ หรือในน่านน้ำที่กำลังดำเนินกิจกรรมการวิจัยทางทหารของฝ่ายตะวันตกแสดงให้เห็นว่าสหภาพโซเวียตดำเนินการรวบรวมข่าวกรองอย่างเข้มข้น การรวบรวมข่าวกรองและภารกิจสนับสนุนทางทหารบางส่วนซึ่งเป็นที่รู้กันว่า เป็นส่วนหนึ่งในการดำเนินการของกองเรือประมง : การรวบรวมการสื่อสารและข่าวกรองอิเล็กทรอนิกส์ การตรวจสอบภาพกิจกรรมของเรือและเครื่องบินต่างประเทศ การสังเกตภาพและอิเล็กทรอนิกส์ของกองทัพเรือฝ่ายโลกเสรี ในเกือบทุกส่วนของมหาสมุทรแปซิฟิก ภายใต้การควบคุมของกองทัพเรือโซเวียตเรือประมงถูกใช้เพื่อรวบรวมการสื่อสารและสัญญาณเรดาร์ และเพื่อสังเกตเรือต่างชาติในทะเล และในท่าเรือต่างประเทศ ด้วยเรือขนาดใหญ่ในกองเรือ ซึ่งมีทั้งเรือโรงงานและเรือบรรทุกน้ำมัน และสามารถจัดหาเรือเดินสมุทรได้หากจำเป็น เรือลากอวนที่มีทางลาดท้ายเรือสามารถปรับแก้ได้สำหรับการวางและการลาก arrays ของ sensors ต่าง ๆ
เรือสำรวจสมุทรศาสตร์เพื่อการวิจัยทางทะเลก็ถูกใช้ในลักษณะเดียวกัน เรือวิจัยด้านการประมงทำการรวบรวมข้อมูลทางทะเลที่เป็นประโยชนในการวางแผนทางทหาร เรือดำน้ำบางลำที่ติดไปกับเรือเหล่านี้สามารถใช้วาง/ติดตั้งอุปกรณ์ตรวจการณ์และนำทางใต้ทะเล และดักฟังสายสื่อสารใต้น้ำ แม้ว่าจะไม่มีหลักฐานว่าโซเวียตได้ทำสิ่งเหล่านี้ และพวกเขาอาจไม่มีความสามารถในการดักฟังสายสื่อสารใต้น้ำ แต่ด้วยเครื่องมือที่ซับซ้อนบนเรือวิจัยสมุทรศาสตร์ของโซเวียตก็สามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับความแตกต่างของอุณหภูมิในมหาสมุทรสำหรับเรือดำน้ำโซเวียต ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับเรือดำน้ำในการซ่อนพรางใต้ทะเล
ช่วงปลายทศวรรษ1950 NATO ได้ติดตั้งทุ่นสำหรับการรวบรวมข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม แต่มีการติดตั้งอุปกรณ์ตรวจจับเพิ่มเติม เช่นเรดาร์โซนาร์และอุปกรณ์วิทยุสำหรับการส่งข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมที่บันทึกไว้และข้อมูลที่ไม่ใช่สิ่งแวดล้อมด้วย สหภาพโซเวียตตอบสนองต่อความพยายามเหล่านี้ของ NATO โดยการติดตั้งระบบทุ่นเฝ้าระวังที่คล้ายกันตามเส้นทางเดินเรือที่ทอดยาวจากกรีนแลนด์ไปยังสหราชอาณาจักร (กรีนแลนด์-ไอซ์แลนด์-อังกฤษ/GIUK Gap) การติดตั้งอุปกรณ์เหล่านี้กลายเป็นหัวข้อการศึกษาของ CIA เนื่องจากมีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบการเคลื่อนที่ของเรือดำน้ำนิวเคลียร์ได้อย่างแม่นยำ นอกจากนั้นแล้วเรือประมงของโซเวียตยังยุ่งอยู่กับการก่อวินาศกรรมหรือขโมยทุ่นระเบิดของพันธมิตรชาติตะวันตกอีกด้วย
ปัจจุบันกองเรือประมงของรัสเซียยังลอบลำอยู่ในทะเลใกล้กับน่านน้ำของสหรัฐฯและพันธมิตร โดยติดตั้งอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่มีเทคโนโลยีทันสมัย เพื่อทดสอบเรดาร์ เฝ้าฟังและก่อกวนการติดต่อสื่อสารทางวิทยุ ตรวจตราการซ้อมรบทางเรือของอังกฤษหรือ NATO ว่าเกิดขึ้นที่ไหน และอย่างไร กองทัพเรืออเมริกัน อังกฤษ และพันธมิตรชาติอื่น ๆ ต่างก็ไม่ชอบใจที่เห็นเรือประมงรัสเซียติดตาม แต่เรือประมงรัสเซียเหล่านั้นทำถูกกฎหมายและอยู่ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ เรือรบอเมริกันและพันธมิตรจึงไม่มีสิทธิ์ขับไล่ หรือจับกุม หรือกระทั่งจมเรือประมงเหล่านั้นเสียด้วยซ้ำ กองเรือประมงของรัสเซียเป็นเรื่องที่ค่อนข้างตึงเครียดในช่วงสงครามเย็น แม้จะคลี่คลายลงหลังจากนั้น แต่การเพิ่มปฏิบัติการจารกรรมของเรือประมงเหล่านั้นทำให้เกิดความตึงเครียดเพิ่มมากขึ้น"
เรื่อง : ดร.ปุณกฤษ ลลิตธนมงคล










