มอสสาด กับชุมชนยิวในต่างประเทศ

ปัญหาต่างๆ ที่เกิดจากพฤติการณ์และพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวชาวอิสราเอลในบ้านเรา สร้างความไม่พอใจให้กับผู้คนในสังคมไทยมากขึ้นเรื่อยๆ ด้วยพฤติการณ์และพฤติกรรมเหล่านี้ ล้วนแล้วแต่มาจากมายาคติของคนยิวซึ่งมีความเชื่อทางศาสนาและตามคัมภีร์ว่า ชาวยิว เป็น "ชนชาติที่พระเจ้าทรงเลือก" (Chosen People) แนวคิดเรื่องชนชาติที่พระเจ้าทรงเลือกสรรนั้นส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งและยั่งยืนต่อชาวยิว เพราะมีความหมายเป็นพิเศษในความสัมพันธ์ของพวกเขากับพระเจ้า โดยหมายถึงพันธสัญญาที่ทำขึ้นระหว่างพระเจ้ากับชนชาติอิสราเอล แต่ความหมายที่แท้จริงแล้วหมายถึง:
- พันธสัญญา (Covenant): การถูกเลือกหมายถึงการได้รับพันธสัญญาและหน้าที่ในการปฏิบัติตามพระบัญญัติของพระเจ้า ไม่ใช่สิทธิพิเศษเหนือมนุษย์อื่น
- ภาระหน้าที่ (Responsibility): ชาวยิวเชื่อว่าพวกเขาต้องเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตตามความยุติธรรมและความเมตตา
- ความรักจากพระเจ้า: คัมภีร์ระบุว่าพระเจ้าทรงเลือกพวกเขาไม่ใช่เพราะมีจำนวนมาก แต่เพราะทรงรักและรักษาคำสัญญาที่ให้ไว้กับ อับราฮัม บรรพบุรุษของพวกเขา
แต่ความหมายดังกล่าวนั้นไม่ได้หมายถึง “ความเหนือกว่าทางเผ่าพันธุ์เมื่อเปรียบกับมนุษย์ในเชื้อชาติและเผ่าพันธุ์อื่นๆ” แต่อย่างใด พฤติการณ์และพฤติกรรมของชาวยิว โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวชาวอิสราเอล จึงทำผู้คนมากมายในประเทศต่างๆ บนโลกใบนี้ไม่พอใจด้วยเช่นกัน ล่มสลายลงครั้งสำคัญจากน้ำมือของจักรวรรดิบาบิโลนในปี 587 ปีก่อนคริสตกาล และถูกทำลายซ้ำโดยจักรวรรดิโรมันในปี ค.ศ. 70 ซึ่งนำไปสู่การพลัดถิ่นฐานจนเกิดเป็น ชุมชนยิว (Jewish Diaspora) ในประเทศต่างๆ ทั่วโลก

เนื่องจากรัฐอิสราเอลวางรากฐานตัวเองให้เป็น "บ้านของชาวยิวทั่วโลก" ความสัมพันธ์ระหว่าง มอสสาด (Mossad) กับ ชุมชนยิวในต่างประเทศ (Jewish Diaspora) จึงกลายเป็นมิติเฉพาะตัวที่แทบไม่มีในหน่วยข่าวกรองของประเทศอื่น มอสสาดจึงไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่จารกรรมความมั่นคง แต่ยังมีภารกิจปกป้อง อพยพ สร้างและใช้เครือข่ายชาวยิวในต่างแดนอีกด้วย
1.ภารกิจคุ้มครองและอพยพชาวยิว (Rescue & Aliyah Operations) มอสสาดมีหน่วยงานเฉพาะภายในชื่อ Bitzur ซึ่งรับผิดชอบการดูแลความปลอดภัยของชุมชนยิวในต่างประเทศ และประสานงานอพยพชาวยิวจากพื้นที่ขัดแย้งหรือประเทศที่มีการต่อต้านชาวยิวอย่างรุนแรงกลับสู่อิสราเอล:
- ปฏิบัติการ Moses & Joshua (1984–1985): ลักลอบพาชาวยิวเชื้อสายเอธิโอเปีย (Beta Israel) หลายพันคนเดินทางผ่านค่ายผู้อพยพในซูดานเพื่อบินต่อไปยังอิสราเอล
- ปฏิบัติการ Solomon (1991): ประสานงานขนย้ายชาวยิวเอธิโอเปียกว่า 14,000 คนสู่อิสราเอลภายในเวลาเพียง 36 ชั่วโมง
- ปฏิบัติการ Yachin (1961–1964): ลักลอบพาชาวยิวในโมร็อกโกกว่า 90,000 คนออกจากประเทศเพื่อตั้งถิ่นฐานในอิสราเอล
- การช่วยเหลือในตะวันออกกลาง: อพยพชุมชนยิวออกจากประเทศอาหรับในยุคสงครามเย็น เช่น อิรัก ซีเรีย และเยเมน

2.สร้างเครือข่าย "Sayanim" (อาสาสมัครยิวในต่างแดน) คำว่า Sayanim (ภาษาฮีบรูแปลว่า "ผู้ช่วยเหลือ") คือชาวยิวสัญชาติต่างๆ ที่อาศัยอยู่ในต่างประเทศ และยินดีให้ความช่วยเหลือมอสสาดในเรื่องต่างๆ โดยไม่ได้รับค่าตอบแทน
- รูปแบบการช่วยเหลือ: การให้เช่าบ้าน/รถยนต์ การจัดหาอุปกรณ์การแพทย์ การช่วยเปิดบัญชีธนาคาร หรือการให้ข้อมูลท้องถิ่น โดยไม่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติการใช้อาวุธหรือการฆาตกรรม
- หลักการ: Sayanim ต้องมั่นใจว่าการช่วยเหลือมอสสาดนั้น จะไม่ส่งผลเสียหรือละเมิดความมั่นคงของประเทศที่ตนถือสัญชาติอยู่

3.การรักษาความปลอดภัยให้ชุมชนยิว (Diaspora Protection) หลังเหตุการณ์ก่อการร้ายที่เล็งเป้าหมายไปยังชาวยิวในต่างแดน เช่น การวางระเบิดศูนย์ชุมชนยิว AMIA ในอาร์เจนตินา (ปี 1994) มอสสาดได้ส่งเจ้าหน้าที่ไปช่วยฝึกอบรมระบบอารักขา การเฝ้าระวัง และแชร์ข้อมูลข่าวกรองกรองภัยคุกคามให้กับโรงเรียน โบสถ์ซินากอก และศูนย์ชุมชนยิวทั่วโลก

ประเด็นความท้าทายและความขัดแย้ง
- ภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกในเรื่อง "ความจงรักภักดีซ้อน" (Dual Loyalty): การปฏิบัติการของมอสสาดที่ดึงชาวยิวต่างชาติมาเกี่ยวข้อง บ่อยครั้งสร้างความลำบากใจให้ชุมชนยิวในประเทศนั้นๆ เพราะอาจถูกตั้งข้อสงสัยจากรัฐบาลท้องถิ่นว่าจงรักภักดีต่ออิสราเอลมากกว่าประเทศบ้านเกิดของตนเอง
- ผลกระทบทางการเมือง: เมื่ออิสราเอลดำเนินนโยบายทางการเมืองหรือการทหารที่สุ่มเสี่ยง ชุมชนยิวในต่างประเทศมักตกเป็นเป้าสายตาและเป้าหมายการแก้แค้นของฝ่ายตรงข้าม ซึ่งมอสสาดต้องเข้ามาช่วยบริหารจัดการความเสี่ยงด้านความมั่นคงในจุดนี้เช่นกัน

ในส่วนของความสัมพันธ์ระหว่าง มอสสาด (Mossad) และ ชุมชนชาวยิวในประเทศไทย มีลักษณะเฉพาะที่ผสมผสานระหว่างการเป็นพื้นที่พำนัก-ท่องเที่ยวของชาวยิว กับการเป็นพื้นที่เฝ้าระวังด้านความมั่นคงในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
1.บริบทของชุมชนยิวในประเทศไทย
- โครงสร้างชุมชน: ชุมชนชาวยิวในไทยมีขนาดไม่ใหญ่นัก (ประมาณ 1,000–2,000 คนที่อยู่อาศัยถาวร) ประกอบด้วยนักธุรกิจ ผู้ย้ายถิ่นฐาน และเจ้าหน้าที่การทูต
- ศูนย์กลาง Chabad House: ศูนย์ประสานงานและทำพิธีทางศาสนาของชาวยิว (Chabad) มีกระจายอยู่ในจุดท่องเที่ยวสำคัญ เช่น กรุงเทพฯ (ข้าวสาร), เชียงใหม่, ภูเก็ต และเกาะสมุย ซึ่งในแต่ละปีมีนักท่องเที่ยวและทหารเกณฑ์เกษียณอายุชาวอิสราเอลเดินทางมาเยือนนับแสนคน
2.บทบาทของมอสสาดและหน่วยความมั่นคงในไทย
- การเฝ้าระวังและการแบ่งปันข่าวกรอง (Intelligence Sharing): มอสสาดและหน่วยข่าวกรองอิสราเอลทำงานประสานงานอย่างใกล้ชิดกับ สภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.), สำนักข่าวกรองแห่งชาติ, และ ศูนย์ปราบปรามการก่อการร้ายสากล (ศปภ.) ของไทย เพื่อติดตามความเคลื่อนไหวของกลุ่มติดอาวุธต่างชาติที่อาจใช้ไทยเป็นพื้นที่กบดานหรือวางแผนก่อเหตุ
- การอารักขาจุดสุ่มเสี่ยง: สถานเอกอัครราชทูตอิสราเอลประจำประเทศไทย รวมถึงศูนย์ Chabad House ทุกแห่ง ได้รับการสนับสนุนด้านการประเมินภัยคุกคามและคำแนะนำด้านมาตรการความมั่นคงจากเจ้าหน้าที่ความมั่นคงอิสราเอลร่วมกับตำรวจไทย
3.เหตุการณ์สำคัญในอดีตที่เกี่ยวข้อง
- คดีรถบรรทุกซุกระเบิดปี พ.ศ.2537 (1994): กลุ่มก่อการร้ายพยายามใช้รถบรรทุกซุกระเบิดโจมตีสถานเอกอัครราชทูตอิสราเอลในกรุงเทพฯ แต่เกิดอุบัติเหตุเฉี่ยวชนก่อน ทำให้แผนล้มเหลว ซึ่งเหตุการณ์นี้ส่งผลให้ความร่วมมือด้านข่าวกรองระหว่างมอสสาดและไทยเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก
- เหตุการณ์ระเบิดสุขุมวิท 71 ปี พ.ศ.2555 (2012): เหตุระเบิดพลาดของกลุ่มชาวอิหร่านในกรุงเทพฯ ซึ่งฝ่ายความมั่นคงอิสราเอลระบุว่าเป็นแผนการเล็งเป้าหมายสังหารนักการทูตอิสราเอล

ชุมชนยิวในไทย อาจไม่ใช่พื้นที่ปฏิบัติการจารกรรมหรือการรับสมัครอาสาสมัคร (Sayanim) ขนาดใหญ่เหมือนในยุโรปหรืออเมริกาเหนือ แต่มีความสำคัญในฐานะ "พื้นที่เฝ้าระวังเชิงป้องกัน" (Preventive & Protective Hub) ที่มอสสาดต้องคอยติดตามข่าวกรองร่วมกับเจ้าหน้าที่ไทย เพื่อป้องกันไม่ให้ชุมชนยิวและนักท่องเที่ยวชาวอิสราเอลตกเป็นเป้าหมายของความขัดแย้งในระดับสากล

สำหรับ แรบไบ โยเซฟ" หรือ แรบไบ โยเซฟ ไชม์ แคนเทอร์ (Rabbi Yosef Chaim Kantor) ซึ่งเป็น หัวหน้าแรมไบประจำประเทศไทย (Chief Rabbi of Thailand) และได้รับสัญชาติไทยจากการแปลงสัญชาติ เป็นชาวออสเตรเลียโดยกำเนิด ได้รับมอบหมายจากองค์กรทางศาสนาชื่อ Chabad-Lubavitch ให้เข้ามาดูแลชุมชนชาวชาวยิวและนักท่องเที่ยวในประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536 (1993) ปัจจุบันพำนักอยู่ในไทยมานานกว่า 30 ปี
- การได้สัญชาติไทย: เขาและครอบครัวได้ยื่นขอแปลงสัญชาติไทยอย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยพิจารณาจากเกณฑ์ระยะเวลาการพำนัก การลงทุน และการทำสาธารณประโยชน์ ซึ่งได้รับการอนุมัติในช่วงปี พ.ศ. 2560
- ทำไมถึงถูกโยงกับ “มอสสาด” เพราะในขณะนี้ แรบไบโยเซฟ และเครือข่ายศูนย์ Chabad House ในไทย (เช่น ย่านสุขุมวิท, ถนนข้าวสาร, ภูเก็ต, เกาะสมุย, เกาะพะงัน) กำลังถูกตรวจสอบและตั้งคำถามจากสังคมไทยใน 2 ประเด็นหลัก:

1.มิติด้านธุรกิจ: มีการวิพากษ์วิจารณ์และตรวจสอบเรื่อง "อาณาจักรธุรกิจกินรอบวง" ที่ให้บริการเฉพาะกลุ่มนักท่องเที่ยวชาวยิวและอิสราเอล (ที่พัก ร้านอาหาร ทัวร์) รวมถึงประเด็นเรื่องการระดมทุนและการถือครอง

2.มิติด้านความมั่นคง: เนื่องจากศูนย์ Chabad ทั่วโลกทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมของชาวยิว รวมถึงนักท่องเที่ยวชาวอิสราเอลที่ล้วนแล้วแต่เคยประจำการในกองทัพอิสราเอล ในทางสากลศูนย์เหล่านี้จึงมักมีมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เข้มงวดและอาจมีการประสานงานกับหน่วยงานความมั่นคงเพื่อป้องกันเหตุร้าย และสื่อส่วนหนึ่งมักจะตั้งข้อสังเกตว่า อาจมีการเชื่อมโยงระบบเครือข่ายนี้เข้ากับ "ซายานิม" หรือ “มอสสาด” โดยขณะนี้ เป็นการตั้งข้อสังเกตและข้อวิเคราะห์จากบริบทความเชื่อมโยงทางเครือข่ายชาวยิวเท่านั้น ด้วยยังไม่มีหลักฐานที่ชี้ชัดในลักษณะนั้น หากพบว่า บุคคลใดที่ได้รับสัญชาติไทยแล้ว มีพฤติการณ์และพฤติกรรมเป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติ บุคคลนั้นก็จะถูกพิจารณาเพิกถอนสัญชาติไทย และเนรเทศออกไปจากราชอาณาจักรอย่างแน่นอน

เรื่อง : ดร.ปุณกฤษ ลลิตธนมงคล

“บิดาแห่ง CIA” William Joseph Donovan

อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำราชอาณาจักรไทย

William Joseph Donovan ("Wild Bill") อดีตพลตรีแห่งกองทัพบกสหรัฐฯ ในสงครามโลกครั้งที่ 1 อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำราชอาณาจักรไทย ผู้ก่อตั้งและควบคุมสั่งการ Office of Strategic Services (OSS) องค์กรต้นกำเนิดของ CIA

ด้วยพลตรี William Joseph Donovan ("Wild Bill") เคยเป็นอดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำราชอาณาจักรไทย จึงขอเรียกท่านว่า “ท่านทูต Donovan” คนไทยส่วนมากคงไม่ทราบว่า สงครามโลกครั้งที่ 2 เราเป็นฝ่ายอักษะ ประกาศสงครามกับฝ่ายสัมพันธมิตร ทำให้เมื่อฝ่ายสัมพันธมิตรชนะสงคราม อังกฤษจึงจ้องที่จะเล่นงานไทยมากมาย โดยไม่สนใจเสรีไทยสายอังกฤษเลย ในขณะที่เสรีไทยสายอเมริกาสามารถประสานงานกับรัฐบาลสหรัฐฯ ในการรักษาผลประโยชน์ของชาติได้เป็นอย่างดี ทำให้ มรว.เสนีย์ ปราโมช เอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐอเมริกาและหัวหน้าเสรีไทยสายอเมริกา กลับมาเป็นนายกรัฐมนตรีภายหลังสงคราม และท่านทูต Donovan ในขณะนั้นเป็นหัวหน้า OSS หน่วยงานซึ่งรับผิดชอบภารกิจดังกล่าว 

Office of Strategic Services (OSS) เป็นหน่วยข่าวกรองของสหรัฐอเมริกาในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 และเป็นต้นกำเนิดของสำนักข่าวกรองและการวิจัยของกระทรวงการต่างประเทศ (INR) และสำนักข่าวกรองกลาง (CIA) โดย OSS ก่อตั้งขึ้นในฐานะหน่วยงานภายใต้คณะเสนาธิการร่วม (Joint Chief of Staff : JCS) ทำปฏิบัติงานด้านข้อมูลข่าวสาร และการจารกรรม เบื้องหลังแนวข้าศึกสำหรับทุกสาขาของกองกำลังสหรัฐฯ ฟังก์ชัน OSS อื่น ๆ รวมถึงการใช้การโฆษณาชวนเชื่อ การโค่นล้ม และการวางแผนหลังสงคราม โดยวันที่ 14 ธันวาคม 2016 องค์กร OSS เป็นหน่วยงานที่ได้รับเกียรติร่วมกันในรางวัลเหรียญทอง รัฐสภาสหรัฐฯ (Congressional Gold Medal)

เรื่องเล่าต่อไปนี้แปลจากบทความ “A Look Back … Gen. William J. Donovan Heads Office of Strategic Services” จากเว็บไซท์ของ CIA (www.cia.gov)

มองย้อนกลับไป…พลตรี William Joseph Donovan หัวหน้า OSS

หลังจากการโจมตีอ่าวเพิร์ลเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม 1941 ชาติก็ตกอยู่ในความตกตะลึงอย่างสยดสยอง วันรุ่งขึ้นหลังจากการโจมตีสหรัฐอเมริกาได้ประกาศสงครามกับญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการ โดยนาซีเยอรมนีประกาศสงครามกับสหรัฐอเมริกาในอีกสามวันต่อมา ประธานาธิบดี Franklin D. Roosevelt ตระหนักดีว่าการที่จะชนะสงครามได้ ประเทศนี้จำเป็นต้องมีองค์กรเพื่อรวบรวมข่าวกรองที่สำคัญจากทั่วโลก ที่ปรึกษาของประธานาธิบดีรู้ดีว่า พล.ต. William Joseph Donovan หรือที่รู้จักกันในนาม "Wild Bill"  เป็นบุคคลที่มีความเหมาะสมที่สุด

ท่านทูต Donovan เกิดในวันปีใหม่ของ ปี 1883 ที่เมือง Buffalo มลรัฐ New York ท่านมาจากครอบครัวของผู้อพยพชาวไอริชคาทอลิกที่เคร่งศาสนาซึ่งมีอิทธิพลต่อท่านเป็นอย่างมาก ทำให้ท่านอยากเป็นบาทหลวง ท่านทูต Donovan เข้าเรียนที่วิทยาลัย St. Joseph และมหาวิทยาลัย Niagara และศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัย Columbia โดยท่านเป็นนักกีฬาดาวเด่นในทีมฟุตบอล และเป็นสมาชิกของ Phi Kappa Psi Fraternity ในปี 1907 ท่านทูต Donovan จบการศึกษาจากโรงเรียนกฎหมาย Columbia และเข้าสู่การฝึกงานด้านกฎหมาย

เพื่อรับใช้ชาติ ท่านทูต Donovan เข้าร่วมกองกำลังพิทักษ์ชาติ (Nation Guard) แห่งมลรัฐ New York ในปี 1912 ด้วยยศร้อยเอก และกลายเป็นส่วนหนึ่งของกรมทหารที่ 69 "Fighting Irish" ท่านทูต Donovan ยังได้ปฏิบัติหน้าที่ชายแดนเม็กซิโกในปี 1916 หลังจากที่กองกำลังพิทักษ์ชาติแห่งมลรัฐ New York ถูกเรียกให้ช่วยเหลือกองทัพสหรัฐฯในการติดตามไล่ล่า Pancho Villa กลุ่มโจรเม็กซิกัน ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ท่านทูต Donovan รับใช้ชาติอีกครั้งเมื่อถูกเรียกตัวเข้าประจำการในกองทัพบก จากนั้นท่านทูต Donovan กลายเป็นผู้บังคับกองพันที่ 1 กรมทหารราบที่ 165 ของกองพลที่ 42 D กองทัพบกสหรัฐฯ มีฉายาว่า กองพล "สายรุ้ง" จากการจัดอันดับทั่วประเทศ ในช่วงที่ท่านเป็นผู้นำกองทหาร ท่านทูต Donovan ได้รับฉายาว่า "Wild Bill" จากทหารในบังคับบัญชา ด้วยชื่นชมในความเยือกเย็นและความเก่งกาจในระหว่างการสู้รบ และจากการฝึกซ้อมทหารในบังคับบัญชาอย่างหนัก เพื่อทำให้ทีความพร้อมในการสู้รบอยู่เสมอ

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ท่านทูต Donovan ได้รับบาดเจ็บจากการรบสามครั้ง (ที่ขาและเกือบตาบอดจากก๊าซพิษ) วันที่ 18 กรกฎาคม 1918 จากการรบที่แม่น้ำ Ourcq และระหว่างยุทธภูมิ Marne ครั้งที่สอง จากความกล้าหาญในการรบท่านจึงได้รับเหรียญเกียรติยศ เมื่อสิ้นสุดสงครามท่านทูต Donovan ได้รับการเลื่อนตำแหน่งให้เป็นพันเอก และเป็นหนึ่งในทหารที่ได้รับเหรียญเชิดชูเกียรติมากที่สุดในสงครามโลกครั้งที่ 1 เมื่อกลับมาจากยุโรปหลังสงคราม ท่านทูต Donovan ร่วมกับ Theodore Roosevelt, Jr. ก่อตั้ง The American Legion หรือที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ Legion เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรของทหารผ่านศึกในสหรัฐฯ ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่ Indianapolis มลรัฐ Indiana เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 1919

หลังสงคราม ท่านทูต Donovan ตัดสินใจว่า ท่านต้องการมีส่วนร่วมกับรัฐบาลมากขึ้น ท่านทำหน้าที่ในคณะกรรมาธิการ และคณะผู้แทนจากรัฐบาลกลางหลายคณะ ท่านทูต Donovan ยังหาเสียงในตำแหน่ง รองผู้ว่าการรัฐ และผู้ว่าการรัฐนิวยอร์ก ในปี 1922 และ 1932 ตามลำดับ แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ต่อมาในปี 1924 ประธานาธิบดี Calvin Coolidge ได้แต่งตั้งท่านทูต Donovan ให้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยอัยการสูงสุด ในตำแหน่ง Anti-Trust Lawyer ท่านทูต Donovan ยังก่อตั้งสำนักงานกฎหมาย Wall Street ชื่อ Donovan, Leisure, Newton, Lumbard และ Irvine โดยใช้เวลาในช่วงที่ไม่ได้เดินทางเป็นส่วนใหญ่ ท่านทูต Donovan เป็นยอดนักเดินทางด้วยใจรักในการเดินทาง ท่านจึงเข้าสู่โลกแห่งการข่าว ท่านทูต Donovan เดินทางตามใจชอบ และเพื่อลูกค้าของบริษัทกฎหมาย ในระหว่างการเดินทางท่านได้พบกับผู้นำประเทศหลายคนรวมถึง Benito Mussolini แห่งอิตาลี

ด้วยประสบการณ์การเดินทางที่กว้างขวางของท่านทูต Donovan ทำให้ท่านได้รับความสนใจจากประธานาธิบดี Roosevelt จึงขอให้ท่านไปเยือนอังกฤษในฐานะทูตอย่างไม่เป็นทางการในเดือนพฤศจิกายน 1940 เพื่อสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่อังกฤษ และพิจารณาว่า อังกฤษจะต้านทานนาซีเยอรมันได้หรือไม่ จากการพบปะกับ พ.อ. Stewart Menzies หัวหน้าหน่วยสืบราชการลับของอังกฤษเช่นเดียวกับ กษัตริย์ George VI, Winston Churchill และคณะรัฐมนตรีอังกฤษ ตลอดจนผู้นำทางทหารอื่น ๆ ท่านทูต Donovan ตระหนักว่า สหรัฐฯต้องการกระบวนการเพื่อรวบรวมข่าวกรองจากต่างประเทศแบบรวมศูนย์ ท่านทูต Donovan กลับไปยังกรุงวอชิงตัน และได้แบ่งปันสิ่งที่ท่านได้เรียนรู้มากับประธานาธิบดี Roosevelt

การจัดตั้งองค์กรข่าวกรองเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2484 ประธานาธิบดี Roosevelt ได้จัดตั้งสำนักงานประสานงานข้อมูล (the Office of the Coordination of Information : COI) และเสนอให้ท่านทูต Donovan เป็นผู้อำนวยการ นับจากนั้นเป็นต้นมาท่านทูต Donovan กลายเป็นที่รู้จักในนามของ “บิดาแห่งหน่วยสืบราชการลับอเมริกัน” COI ได้รับมอบหมายให้ประสานงานข้อมูลที่รวบรวมในต่างประเทศสำหรับประธานาธิบดี หลังจากที่สหรัฐอเมริกาเข้าร่วมในสงครามโลกครั้งที่ 2 ในเดือนมิถุนายน 1943 COI ได้เปลี่ยนเป็น Office of Strategic Services (OSS) โดยที่ท่านทูต Donovan ยังคงรับผิดชอบอยู่ OSS ประกอบด้วยชายและหญิงจากหลายพื้นที่และภูมิหลังแตกต่างกัน ทนายความ นักประวัติศาสตร์ นายธนาคาร นักเบสบอล นักแสดง และนักธุรกิจ งานที่ได้รับมอบหมาย คือ การจารกรรม การก่อวินาศกรรม และปฏิบัติการปันทอนขวัญกำลังใจต่อฝ่ายอักษะ และทำการวิจัยและวิเคราะห์เชิงลึกเกี่ยวกับศัตรูของประเทศและขีดความสามารถของศัตรูเหล่านั้น ท่านทูต Donovan เป็นผู้นำที่กล้าหาญขององค์กรนี้ และกลายเป็นที่รู้จักจากคำพูดที่ท่านใช้ว่า “มาลองดูสิ! (let’s give it a try!)” OSS มีส่วนสำคัญในความสำเร็จมากมายในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 รวมถึงการให้ข้อมูลล่วงหน้าแก่รัฐบาลสหรัฐฯเกี่ยวกับความพยายามของเยอรมันในการพัฒนาอาวุธปรมาณู และแผนการลอบสังหาร Hitler

ชีวิตหลังสงคราม ในช่วงปลายสงครามในปี 1945 ท่านทูต Donovan พยายามเกลี้ยกล่อมทั้งประธานาธิบดี Roosevelt และ Harry S. Trumanให้ OSS ให้เป็นหน่วยข่าวกรองพลเรือนอย่างถาวร แต่ความพยายามของท่านไม่ประสบผลสำเร็จ OSS ถูกยุบในเดือนกันยายน 1945 ท่านทูต Donovan ยังคงสนับสนุนการจัดตั้งหน่วยข่าวกรองแบบรวมศูนย์ ความมุ่งมั่นของท่านได้รับผลตอบแทนเมื่อประธานาธิบดี Truman ลงนามในพระราชบัญญัติความมั่นคงแห่งชาติปี 1947 จัดตั้งสำนักข่าวกรองกลาง (CIA) ขึ้นมา ท่านทูต Donovan ออกจากงานประจำ และกลับไปทำงานเป็นทนายความ งานแรกของท่านหลังสงครามทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยหัวหน้าอัยการสหรัฐฯในการพิจารณาคดี Nuremberg หลังจากนั้นท่านได้ไปทำงานกฎหมายที่ Wall Street และในปี 1953 ประธานาธิบดี Dwight D. Eisenhower ได้แต่งตั้งท่านทูต Donovan เป็นเอกอัครราชทูตประจำประเทศไทย ท่านทูต Donovan เข้ารับตำแหน่งนั้นเมื่อวันที่ 4 กันยายน ขณะปฏิบัติหน้าที่ในประเทศไทยท่านเดินทางไปประเทศเวียตนามบ่อยครั้ง ซึ่งท่านเห็นว่า เวียตนามนั้นเสี่ยงต่อการเป็นคอมมิวนิสต์ อันเป็นชะตากรรมที่ท่านรู้สึกว่า Donald Heath เอกอัครรัฐทูตสหรัฐประจำประเทศเวียตนามใต้นั้น ขาดพลังและวิสัยทัศน์ที่จะป้องกันไม่ให้เวียตนามเป็นคอมมิวนิสต์ มีแหล่งข่าวรายหนึ่งกล่าวว่า ท่านทูต Donovan "มีส่วนร่วมอย่างมากในการจัดการให้มีปฏิบัติการของ CIA ในเวียตนามใต้และทั่วทั้งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้" ท่านทูต Donovan ลาออกจากตำแหน่งตั้งแต่วันที่ 21 สิงหาคม 1954

หลังจากกลับสหรัฐอเมริกา ท่านทูต Donovan กลับมาทำงานด้านกฎหมายและจดทะเบียนเป็น Lobbyist ใหกับรัฐบาลไทย และประธานาธิบดี Dwight D. Eisenhower แต่งตั้งให้ท่านเป็นประธานมูลนิธิ People to People International (PTPI) ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 11 กันยายน 1956 โดยประธานาธิบดี Dwight D. Eisenhower อันเป็นส่วนหนึ่งของสำนักงานสารสนเทศแห่งสหรัฐอเมริกา (USIS) ซึ่งเป็นมูลนิธิที่จัดการแลกเปลี่ยนพลเมืองระหว่างประเทศ (ปัจจุบัน People to People International ยังคงสืบสานมรดกนี้ผ่านเสาหลัก 3 ประการ ได้แก่ งานด้านมนุษยธรรม การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม และการศึกษาระดับโลก องค์กรมีหน้าที่รับผิดชอบในการเดินทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมการศึกษาของทุกกลุ่มอายุในการเพิ่มคุณค่าระดับโลกและความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมที่เกี่ยวข้องสำหรับผู้คนหลายพันคนทุกปี) ท่านทูต Donovan ยังทำงานร่วมกับคณะกรรมการช่วยเหลือระหว่างประเทศซึ่งเป็นผู้ร่วมก่อตั้ง American Friends of Vietnam และในปี 1956 ได้ระดมเงินจำนวนมากให้กับผู้ลี้ภัยชาวฮังการี

ท่านทูต Donovan ป่วยด้วยโรคหลอดเลือดสมองเสื่อม โดยท่านมีอาการตั้งแต่อยู่ประเทศไทย และเสียชีวิตเมื่ออายุได้ 76 ปีเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 1959 ที่ศูนย์การแพทย์กองทัพบก Walter Reed ในกรุง Washington, D.C ท่านถูกฝังอยู่ในสุสานแห่งชาติ Arlington ท่านทูต Donovan เป็นชาวอเมริกันเพียงคนเดียวที่ได้รับเหรียญรางวัลสูงสุด 4 เหรียญของประเทศ ได้แก่ Medal of Honor, the Distinguished Service Cross, the Distinguished Service Medal และ National Security Medal หลังจากเสียชีวิตท่านทูต Donovan ได้รับรางวัลแห่งอิสรภาพ (The Freedom Award) ของคณะกรรมการช่วยเหลือนานาชาติ แล้วท่านยังเป็นถูกจารึกชื่อใน Military Intelligence Hall of Fame อีกด้วย นอกจากท่านที่เป็นที่รู้จักในสมญานาม "บิดาแห่งงานสายลับอเมริกัน" และ "บิดาแห่งสำนักงานข่าวกรองกลาง (CIA)" ท่านทูต Donovan ถือเป็นปูชนียบุคคลของสหรัฐฯในด้านดังกล่าว โดย "CIA ยังถือว่า ท่านทูต Donovan เป็นบิดาผู้ก่อตั้งองค์กรแฟ่งนี้" จากรายงานของ Evan Thomas ใน Vanity Fair ปี 2011 ระบุว่า ศูนย์ข่าวกรอง George Bush ซึ่งเป็นอาคารสำนักงานใหญ่ของ CIA ใน Langley มลรัฐ Virginia  มีรูปปั้นของท่านทูต Donovan ตั้งอยู่ที่โถงต้อนรับ

รางวัล William J. Donovan ได้รับการจัดตั้งขึ้นโดย OSS Society ซึ่งก่อตั้งโดยท่านทูต Donovan ในปี 1947 รางวัลนี้มอบให้โดย OSS Society แก่ "บุคคลที่เป็นตัวอย่างคุณลักษณะที่โดดเด่น ซึ่งแสดงถึงการช่วยเหลือด้านสาธารณะให้กับสหรัฐอเมริกาในฐานะพลเรือนและทหาร" ผู้รับที่มีชื่อเสียง ได้แก่ Allen W. Dulles, ประธานาธิบดี Dwight D. Eisenhower, Margaret Thatcher นายกรัฐมนตรีอังกฤษ, ประธานาธิบดี George H. W. Bush และ Gina Haspel อดีตผู้อำนวยการ CIA

เรื่อง : ดร.ปุณกฤษ ลลิตธนมงคล

เมื่อ...จีนขัดแย้งกับสหภาพโซเวียต

หลายท่านอาจสงสัยว่า ความขัดแย้งระหว่างจีนกับสหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นคอมมิวนิสต์ด้วยกันทั้งคู่นั้น เกิดขึ้นได้อย่างไร รายละเอียดข้อมูลต่าง ๆ มีดังนี้:

คู่ขัดแย้งทั้งสองประเทศต่างก็ปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์ โดยพรรคคอมมิวนิสต์ของ (อดีต) สหภาพโซเวียตก่อตั้งเมื่อ 1 มกราคม 1912 ปฏิวัติยึดอำนาจสำเร็จในเดือนตุลาคมปี 1917 กลายเป็นสหภาพโซเวียตระหว่างปี 1922 ถึง 1991 เมื่อสหภาพโซเวียตล่มสลาย จึงกลายเป็นพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหพันธรัฐรัสเซียซึ่งเป็นพรรคการเมืองที่อำนาจน้อยเล็กกว่าเดิมมากมาย เป็นเพียงพรรคการเมืองหนึ่งในระบอบประชาธิปไตยของสหพันธรัฐรัสเซีย ส่วนพรรคคอมมิวนิสต์จีนนั้นก่อตังเมื่อ 1921 ปฏิวัติยึดอำนาจสำเร็จในปี 1949 และอยู่ในอำนาจมาจนปัจจุบัน 77 ปี

แน่นอน สิ่งซึ่งประเทศสังคมนิยมคอมมิวนิสต์มีเหมือนกันคือ การยึดถือลัทธิคอมมิวนิสต์ ด้วยอุดมการณ์และขบวนการทางสังคม การเมือง และเศรษฐกิจ อันมีจุดมุ่งหมายสูงสุดคือ การสถาปนาสังคมคอมมิวนิสต์ ซึ่งเป็นระเบียบทางสังคมบนพื้นฐานของความเป็นเจ้าของร่วมกัน (Common ownership) ในปัจจัยการผลิต (Means of production) และปราศจากชนชั้นทางสังคม เงินตรา และรัฐ หากสำเร็จจะจัดได้ว่าเป็นสังคมในอุดมคติ (Ideology) เลยทีเดียว ซึ่งจนถึงทุกวันนี้ ยังไม่มีประเทศคอมมิวนิสต์ใด ๆ ในโลกนี้ทำได้สำเร็จ

สหภาพโซเวียตเคยใช้ทั้งระบบคอมมูน (Commune) จัดตั้งขึ้นเมื่อ 1917 ลักษณะเป็นชุมชนเกษตรกรรม ต่อมาเป็น นารวม (Collective farms) และวิธีการแบ่งสันปันส่วนทำให้เกิดการทุจริตคอรัปชั่น ชาวสหภาพโซเวียตยังคงอดยากและขาดแคลนตลอดช่วงเวลาที่ยังเป็นสหภาพโซเวียต เช่นเดียวกับจีนใช้ระบบคอมมูน โดย ประธานฯ เหมา เจ๋อ ตุง ได้นำคอมมูนไปใช้ โดยกำหนดให้แต่ละคอมมูน มีสมาชิกประมาณ 30,000 คน คอมมูนในจีน ต่างจากรัสเซียที่เป็นลักษณะเกษตรกรรม ซึ่งจีนมุ่งหวังจะให้คอมมูนมีลักษณะที่เป็นองค์การบริหาร แทนที่หน่วยงานระดับท้องถิ่นที่เคยมีมา ทั้ง เกษตร อุตสาหกรรม จัดเป็นแบบคอมมูน ดำเนินไปแบบรวมโดยแบ่งปัน ทีมการผลิตต่าง ๆ กันลดหลั่นกัน แต่เมื่อสิ้นยุคประธานฯ เหมา เข้าสู่ยุค เติ้ง เสี่ยวผิง เจ้าของวาทะที่ว่า “แมวจะมีสีอะไรขอให้มันจับหนูได้ก็พอ” ยุคนี้ คอมมูน (ซึ่งไม่ค่อยประสบความสำเร็จ) เริ่มสูญหายไปตามแนวทางท่านเติ้งที่ต้องการเปิดจีนสู่โลก แต่ชุมชนที่มีลักษณะคล้ายกันที่เกิดขึ้นจริงและยังคงมีอยู่ได้แก่ คิบบุตซ์ (Kibbutz หรือ นิคมการเกษตร) ซึ่งเป็นรวมตัวกันของคนที่เริ่มจากตั้งแต่ไม่มีสมบัติเป็นของตัวเอง ผลผลิตทุกอย่างก็เพื่อเป็นของส่วนรวม ผลตอบแทนที่ร่วมกันผลิตใช้วิธีการแบ่งปันกันในประเทศอิสราเอล

ความขัดแย้งระหว่างสองชาติคอมมิวนิสต์เกิดจากการตีความลัทธิคอมมิวนิสต์ ซึ่งเขียนขึ้นโดย Karl Heinrich Marx (นักปรัชญา นักเศรษฐศาสตร์ นักประวัติศาสตร์ นักทฤษฎีการเมือง นักสังคมวิทยา นักหนังสือพิมพ์และนักสังคมนิยมปฏิวัติชาวเยอรมัน) ที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นในเรื่องของ ลัทธิความเชื่อ ศาสนา ฯ ลฯ ด้วยประธานฯ เหมามองว่า สิ่งที่พรรคคอมมิวนิสต์ของ(อดีต)สหภาพโซเวียตปฏิบัตินั้นไม่ตรงกับเจตจำนงของลัทธิคอมมิวนิสต์ ประธานฯ เหมาถือว่าเรื่องเหล่านี้เป็น “ลัทธิแก้” (Revisionist) และการปฏิวัติวัฒนธรรมก็เกิดจากข้ออ้างในการกำจัดพวก “ลัทธิแก้” ของประธานเหมาฯ

หลังจากการพบปะในปี 1959 ระหว่าง Nikita Sergeyevich Khrushchev เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียต กับ Dwight D. Eisenhower ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เพื่อลดความตึงเครียดทางการเมือง สหภาพโซเวียตได้ยกเลิกความช่วยเหลือในการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ของจีน และไม่ได้เข้าข้างจีนในสงครามจีน-อินเดีย ปี 1962

ประธานฯ เหมาคาดว่า จะมีการตอบโต้อย่างรุนแรงจาก เลขาธิการฯ Khrushchev ในกรณีเครื่องบินสอดแนม แบบ U-2 ถูกกองทัพสหภาพโซเวียตยิงตก ซึ่งเกิดขึ้นในปี 1960 น่าจะทำให้สหภาพโซเวียตเลิกคิดที่จะอยู่ร่วมกันกับกลุ่มชาติตะวันตก เลขาธิการฯ Khrushchev เรียกร้องคำขอโทษอย่างเป็นทางการจากประธานาธิบดี Eisenhower ในที่ประชุมสุดยอดปารีส 1960 แต่ประธานาธิบดี Eisenhower ปฏิเสธ ประธานฯ เหมา และเลขาธิการฯ Khrushchev ต่างตีความการกระทำเช่นนี้ว่า ประธานาธิบดี Eisenhower ปรามาสประเทศสังคมนิยมทั้งหมด จีนตอบโต้ด้วยเรียกร้องให้ เลขาธิการฯ Khrushchev ใช้กองกำลังกระทำการต่อต้านการรุกรานของอเมริกา เมื่อ เลขาธิการฯ Khrushchev ไม่ตอบสนองก็เกิดถกเถียงกันในที่ประชุมบูคาเรสต์ของโลกคอมมิวนิสต์และภาคีแรงงาน จบลงด้วยแต่ละฝ่ายต่างเปิดฉากโจมตีอุดมการณ์ของอีกฝ่ายหนึ่ง

ในที่สุด ปี 1962 ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนและสหภาพโซเวียตก็ตัดความสัมพันธ์ระหว่างกัน โดยประธานฯ เหมาได้วิพากษ์วิจารณ์ตัวเลขาธิการฯ Khrushchev ในวิกฤตการณ์ขีปนาวุธคิวบา 1962 ทำให้เลขาธิการฯ Khrushchev ตอบโต้กลับด้วยความโกรธว่า ความคิดแบบประธานฯ เหมาจะนำไปสู่สงครามนิวเคลียร์ และในขณะเดียวกันสหภาพโซเวียตก็สนับสนุนอินเดียในสงครามพรมแดนระหว่างจีน-อินเดียในปี 1962 ความแตกหักระหว่างจีน–โซเวียต จึงเริ่มตั้งแต่บัดนั้น โดยสหภาพโซเวียตตอบโต้ด้วยการสั่งให้ถอนนักวิทยาศาสตร์และช่างเทคนิคของโซเวียตจำนวน 1,400 คน เดินทางออกจากประเทศจีนที่นำไปสู่การยกเลิกโครงการมากกว่า 200 โครงการในจีน รวมถึงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์และการอวกาศ การถอนตัวจากประเทศจีนของนักวิทยาศาสตร์และช่างเทคนิคชาวโซเวียตดังกล่าวทำให้เกิดความล้มเหลวทางเศรษฐกิจจีน และแผนการก้าวกระโดดไกลไปข้างหน้าล้มเหลว แต่ระยะแรกของสงครามเวียตนาม สหภาพโซเวียตใช้การลำเลียงอาวุธยุทโธปกรณ์ผ่านจีน และต่อมาใช้วิธีการขนส่งทางเรือโดยไปยังท่าเรือไฮฟองแทน

หลังจากนั้นจีนได้มีการปฏิวัติทางวัฒนธรรมกวาดล้างสิ่งที่ทำให้เกิดการหยุดชะงัก และส่งผลกระทบต่อประเทศทางเศรษฐกิจและสังคม ต่อมาภายหลังจากการฟื้นตัว จีนจึงได้แข่งขันความเป็นใหญ่กับสหภาพโซเวียตในกลุ่มคอมมิวนิสต์สากล จีนสามารถทดลองระเบิดนิวเคลียร์ได้สำเร็จในวันที่ 16 ตุลาคม 1964 อละกลายเป็นประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์ในครอบครองอีกประเทศหนึ่ง ต่อมาความขัดแย้งระหว่างจีนกับสหภาพโซเวียต โดย Leonid Brezhnev เป็นผู้สืบทอดตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียตต่อจาก Khrushchev) นำไปสู่สงครามชายแดนระหว่างจีน-โซเวียต ในปี 1969 (2 มีนาคม–11 กันยายน) กองกำลังชายแดนของสหภาพโซเวียตประกอบด้วยกำลังทหาร 375,000 นาย เครื่องบิน 1,200 ลำ และขีปนาวุธพิสัยกลาง 120 ลูก กองกำลังชายแดนของจีนมีกำลังทหาร 1.5 ล้านนาย และมีอาวุธนิวเคลียร์ในครอบครองแล้ว วิวาทะทางการเมืองของสองฝ่ายรุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ กระทั่งกองทัพสหภาพโซเวียตบุกเช็คโกสโลวาเกีย วันที่ 20–21 สิงหาคม 1968 และด้วยการประกาศหลักการของ Brezhnev ว่า สหภาพโซเวียตมีสิทธิที่จะล้มล้างรัฐบาลคอมมิวนิสต์ใด ๆ ที่แยกออกจากลัทธิคอมมิวนิสต์ตามที่สหภาพโซเวียตกำหนด ประธานฯ เหมาเห็นว่าลัทธิ Brezhnev เป็นเหตุผลทางอุดมการณ์ในการรุกรานจีนของโซเวียตเพื่อโค่นล้มประธานฯ เหมา และเปิดตัวการโฆษณาชวนเชื่อขนาดใหญ่ด้วยการโจมตีการรุกรานเช็คโกสโลวาเกีย ในวันที่ 21 สิงหาคม 1968 Nicolae Ceaușescu ผู้นำโรมาเนียกล่าวสุนทรพจน์ที่มีชื่อเสียงในจัตุรัสปฏิวัติในกรุงบูคาเรสต์ประณามการรุกรานเช็คโกสโลวาเกีย ซึ่งแพร่หลายทั้งในโรมาเนียและในทุก ๆ ประเทศ ซึ่งถือเสมือนเป็นการประกาศเอกราชจากสหภาพโซเวียต โรมาเนียเริ่มถอยห่างจากการอยู่ในขอบเขตอิทธิพลของโซเวียตมาอยู่ในขอบเขตอิทธิพลของจีน โดยคำปราศรัยในงานเลี้ยงที่สถานทูตโรมาเนียในปักกิ่ง โดยวันที่ 23 สิงหาคม 1968 โจว เอิน ไหล นายกรัฐมนตรีจีนได้ประณามสหภาพโซเวียตว่า เหมือนกับเวียดนามทำสงครามกับอเมริกันและนโยบายของ Adolf Hitler ที่มีต่อเช็คโกสโลวาเกียในปี 1938–1939 นายกฯ โจวจบคำปราศรัยของเขาด้วยการเรียกร้องให้ชาวเช็คโกสโลวาเกียทำสงครามกองโจรกับกองทัพแดง

วันที่ 2 มีนาคม 1969 กองกำลังของกองทัพปลดแอกประชาชน (PLA) ได้ซุ่มโจมตีเจ้าหน้าที่รักษาชายแดนของสหภาพโซเวียตบนเกาะ Zhenbao แหล่งข่าวของจีนระบุว่า ทหารโซเวียตเสียชีวิต 58 นายรวมทั้งนายทหารอาวุโส และบาดเจ็บอีก 94 คน มีรายงานความสูญเสียของจีนว่า เสียชีวิต 29 ศพ แต่แหล่งข่าวของโซเวียต/รัสเซียระบุว่า ทหารจีนไม่น้อยกว่า 248 นายถูกสังหารบนเกาะและในแม่น้ำที่กลายเป็นน้ำแข็ง ขณะที่เจ้าหน้าที่รักษาชายแดนโซเวียต 32 คนถูกสังหารบาดเจ็บ 14 คน วันที่ 2 มีนาคม 1969 เกาะ Damansky (Zhenbao) ภายใต้การควบคุมของสหภาพโซเวียตโดยมีเจ้าหน้าที่รักษาชายแดนของสหภาพโซเวียตลาดตระเวนเป็นประจำ มีการรุกล้ำของชาวนาและชาวประมงจีนเป็นครั้งคราวโดยได้ถูกสกัดกั้นและขับไล่โดยไม่ใช้กำลังรุนแรง การโจมตีของจีนเมื่อวันที่ 2 มีนาคมนำโดยกองทหารที่ได้รับการฝึกฝนมาเป็นพิเศษ 3 หน่วย โดยได้รับการสนับสนุนจากปืนใหญ่หนึ่งกระบอกและหน่วยปืน ค. สองหน่วย เริ่มต้นโดยไม่มีข้อพิสูจน์ด้วยการข้ามพรมแดนชิโน-โซเวียตอย่างผิดกฎหมายของกลุ่มทหาร PLA 77 นาย และทำให้ทหารโซเวียตประหลาดใจ เมื่อกลุ่มทหาร 7 นายใต้การบังคับบัญชาของร้อยโทอาวุโส Ivan Strelnikov ได้เข้าไปหาทหารจีนเรียกร้องทหารจีนให้ออกจากเกาะด้วยวาจา กองทหารจีนได้เปิดฉากยิงสังหารทหารโซเวียตทั้งหมด เริ่มต้นวันแห่งการสู้รบที่กองทหารประจำการของจีนโจมตีหน่วยยามชายแดนโซเวียตกลุ่มเล็ก ๆ สองกลุ่มซึ่งประกอบด้วยทหารไม่เกิน 30 นาย

สหภาพโซเวียตตอบโต้ด้วย รถถัง และยานลำเลียงพลหุ้มเกราะ (APCs) และระดมยิงด้วยปืนใหญ่กว่าสามวัน PLA สามารถหยุดการรุกของโซเวียตได้สำเร็จ และในที่สุดก็ขับไล่กองทัพโซเวียตทั้งหมดออกจากเกาะ Zhenbao ในระหว่างการชุลมุนนี้จีนได้ส่งกองทหารราบเสริมสองกองร้อยพร้อมปืนใหญ่เข้าไปสนับสนุน แหล่งข่าวของจีนระบุว่า โซเวียตได้ส่งทหาร 60 นายและ APC แบบสะเทินน้ำสะเทินบก BTR-60 จำนวน 6 คัน และในการโจมตีครั้งที่สอง กำลังทหาร 100 นาย สนับสนุนโดยรถถัง 10 คันและ APC 14 คััน รวมทั้งปืนใหญ่ PLA ได้เตรียมการสำหรับการเผชิญหน้านี้เป็นเวลาสองถึงสามเดือน บรรดาหน่วยต่างๆ ของ PLA ได้คัดเลือกทหาร 900 นาย ซึ่งรับคำสั่งจากนายทหารที่มีประสบการณ์การรบของกองทัพ พวกเขาได้รับการฝึกฝนเป็นพิเศษพร้อมด้วยอุปกรณ์พิเศษ จากนั้นพวกเขาก็ถูกส่งไปวางกำลังบนเกาะ Zhenbao ล่วงหน้าอย่างลับ ๆ นายพล Chen Xilian ของจีนระบุว่า จีนได้รับชัยชนะในสนามรบโดยเด็ดขาด ในวันที่ 15 มีนาคม โซเวียตส่งทหารอีก 30 นายและยานรบหกคันไปยังเกาะ Zhenbaoหลังจากการต่อสู้เป็นเวลาหนึ่งชั่วโมงจีนได้ทำลายยานพาหนะของโซเวียตสองคัน ไม่กี่ชั่วโมงต่อมาโซเวียตส่งทหารบุกเป็นระลอกที่สองพร้อมการยิงปืนใหญ่สนับสนุน จีนได้ทำลายยานรบของโซเวียตอีกห้าคัน คลื่นลูกที่สามตีโต้ด้วยปืนใหญ่ที่แม่นยำของจีนซึ่งทำลายรถถังโซเวียตหนึ่งคันและ APC อีก 4 คันในขณะที่สร้างความเสียหายให้กับ APC อีกสองคัน ในตอนท้ายของวันโดยจีนเป็นผู้ควบคุมเกาะโดยสมบูรณ์ คำสั่ง “ลับ” ของนายพล O.A. Losik กองทัพโซเวียตสั่งติดตั้งเครื่องยิงจรวด BM-21 "Grad" กองทัพโซเวียตยิงปืนใหญ่และจรวดกว่า 10,000 นัดในการรบ 9 ชั่วโมงกับจีน พร้อมกับโจมตีก่อกวนอีก 36 ครั้ง การโจมตีครั้งนี้สร้างความเสียหายอย่างหนักให้แก่ทหารและอาวุธยุทโธปกรณ์ของจีน กองทหารของจีนต้องถอนออกจากเกาะ หลังจากนั้นโซเวียตก็ถอนตัวกลับไปยังตำแหน่งของพวกเขาบนฝั่งแม่น้ำอุสซูรีของรัสเซีย ในวันที่ 16 มีนาคม 1969 ทหารโซเวียตก็เข้ามาที่เกาะเพื่อเก็บศพทหารของพวกเขา ทหารจีนยังคงยิงรบกวน ในวันที่ 17 มีนาคม 1969 ทหารโซเวียตพยายามกู้รถถัง T-62 ที่เสียหายออกจากเกาะ แต่ความพยายามของพวกเขาถูกโต้ตอบโดยปืนใหญ่ของจีน วันที่ 21 มีนาคมโซเวียตส่งทีมรื้อทำลายเพื่อพยายามทำลายรถถังคันดังกล่าว จีนเปิดฉากยิงและขัดขวางอีก ด้วยความช่วยเหลือของนักดำน้ำของกองทัพเรือจีน PLA จึงดึงรถถัง T-62 ขึ้นฝั่ง ต่อมารถถังถูกส่งมอบให้พิพิธภัณฑ์กองทัพจีน เกาะนี้ยังคงประเด็นขัดแย้งระหว่างสองชาติคอมมิวนิสต์จนถึงปี 1991

ผลพวงจากความขัดแย้งทำให้จีนได้รับการยอมรับจากสหรัฐฯ ซึ่งเริ่มเห็นว่า จีนจะเป็นพันธมิตรที่มีขีดความสามารถในการต่อต้านสหภาพโซเวียตในช่วงสงครามเย็น การสังหารชีวิตของทหารโซเวียตบริเวนชายแดนส่งสัญญาณให้สหรัฐฯ ทราบว่า จีนมีพร้อมที่จะเจรจา ภายหลังความขัดแย้งสหรัฐฯ แสดงความสนใจในการกระชับความสัมพันธ์กับรัฐบาลจีน การเปิดความสัมพันธ์ทางการทูตของสหรัฐฯ กับสาธารณรัฐประชาชนจีนเพื่อเป็นการถ่วงดุลยุทธศาสตร์กับสหภาพโซเวียต โดยส่ง Henry Kissinger รัฐมนตรีต่างประเทศไปยังจีนเพื่อพบปะเจรจากับนายกรัฐมนตรี Zhou Enlai อย่างลับ ๆ ในปี 1971 ในช่วงที่เรียกว่า Ping Pong Diplomacy ปูทางให้ประธานาธิบดี Richard Nixon ไปเยี่ยมเยือนจีนและพบกับประธานฯ เหมา เจ๋อ ตง ในปี 1972 แม้ว่า ความสัมพันธ์ของจีนกับสหภาพโซเวียตยังคงดำเนินต่อไปหลังจากความขัดแย้ง แม้จะมีการเจรจาเรื่องพรมแดนซึ่งเริ่มขึ้นในปี 1969 และยังคงไม่สามารถสรุปได้นานร่วมทศวรรษ และสหภาพโซเวียตได้เพิ่มกองกำลังตามแนวชายแดนชิโน–โซเวียต และในสาธารณรัฐประชาชนมองโกเลียอีกด้วย โดยรวมแล้ว การเผชิญหน้าระหว่างชิโน–โซเวียตซึ่งมาถึงจุดรุนแรงระดับสูงสุดในปี 1969 กระทั่งหลังจากยุคประธานฯ เหมาความตึงเครียดก็จึงเริ่มลดลง ก่อนที่ความสัมพันธ์จะกลับมาเป็นปกติอีกครั้งในปี 1989 ในยุคเลขาธิการฯ Mikhail Sergeyevich Gorbachyov กับท่านเติ้ง เสี่ยวผิง ซึ่งดำเนินมาด้วยดีจนปัจจุบัน

การเจรจาชายแดนปี 1990–ปัจจุบัน การเจรจาเกี่ยวกับส้นแบ่งเขตแดนไม่ได้เกิดขึ้นอย่างจริงจัง จนกระทั่งก่อนการสิ้นสุดของสหภาพโซเวียตในปี 1991 ไม่นาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องกันว่าเกาะ Zhenbao เป็นของจีน (เดิมทั้งสองฝ่ายอ้างว่าเกาะนี้อยู่ภายใต้การควบคุมของตนในช่วงเวลาของข้อตกลง) ในวันที่ 17 ตุลาคม 1995 มีการบรรลุข้อตกลงเกี่ยวกับพรมแดนที่ขยายออกไป 54 กิโลเมตรสุดท้าย (34 ไมล์) แต่ยังมีประเด็นที่ค้างคาเกี่ยวกับการควบคุมเกาะสามแห่งในแม่น้ำอามูร์และอาร์กุน ด้วยข้อตกลงพรมแดนระหว่างรัสเซียและจีนที่ลงนามเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2003 ข้อพิพาทนั้นได้รับการแก้ไขในที่สุด จีนได้รับอนุญาตให้ควบคุมเกาะ Tarabarov (เกาะ Yinlong) เกาะ Zhenbao และประมาณ 50% ของเกาะ Bolshoy Ussuriysky (เกาะ Heixiazi) ใกล้ Khabarovsk คณะกรรมการประจำสภาผู้แทนประชาชนแห่งชาติของจีนให้สัตยาบันข้อตกลงนี้เมื่อวันที่ 27 เมษายน 2003 โดยมีสภาดูมาของรัสเซียเห็นชอบเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคมปีเดียวกัน และวันที่ 2 มิถุนายน Li Zhaoxing รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของจีนและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย Sergei Lavrov ได้แลกเปลี่ยนเอกสารการให้สัตยาบันจากรัฐบาลของตน

วันที่ 21 กรกฎาคม 2008 Yang Jiechi รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของจีนและนาย Sergei Lavrov คู่เจรจาจากรัสเซียได้ลงนามในข้อตกลงเส้นเขตแดนระหว่างจีน–รัสเซียเพิ่มเติม เพื่อเป็นการยอมรับการแบ่งเขตทางตะวันออกของชายแดนจีน–รัสเซีย ณ กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน มีการลงนามข้อปฏิบัติเพิ่มเติมพร้อมแผนที่ด้านตะวันออกของพรมแดนทั้งสองประเทศ ข้อตกลงดังกล่าวยังรวมถึงการที่ PRC ได้รับกรรมสิทธิ์ในเกาะ Yinlong และ Tarabarov และครึ่งหนึ่งของเกาะ Heixiazi / Bolshoi Ussuriysky วันนี้ชาติที่ถูกมองว่า เป็นศัตรูร่วมของจีนและรัสเซียคือ สหรัฐฯ ทำให้ความสัมพันธ์ของจีนและรัสเซียจึงแนบแน่นผูกพันมากยิ่งขึ้นโดยปริยาย โดยรัสเซียได้ขายอาวุธยุทโธปกรณ์ที่ทันสมัยให้กับจีนมากมาย

เรื่อง : ดร.ปุณกฤษ ลลิตธนมงคล

ราชวงศ์ซาอุดีอาระเบียภายใต้เจ้าชายโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน (MBS)

ในขณะที่กลุ่มกบฏฮูตี (Houthis) ในเยเมนได้ยกระดับการโจมตีใส่เป้าหมายในซาอุดีอาระเบียขีด้วยปนาวุธและโดรนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเหตุการณ์โจมตี สนามบินนานาชาติคิงคาลิด (King Khalid International Airport) ในกรุงริยาด ซึ่งสร้างความเสียหายและแรงกดดันทางการเมืองและความมั่นคงต่อมกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน (MBS) และราชวงศ์ซาอุดีอาระเบียอย่างหนัก
โดนสถานการณ์ที่สร้างความตึงเครียดในปัจจุบันได้แก่

-การโจมตีสนามบินริยาด: เกิดเหตุขีปนาวุธและวัตถุพุ่งชนอาคารผู้โดยสารและพื้นที่สนามบินในกรุงริยาด ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 12-13 ราย และมีผู้ได้รับบาดเจ็บอีกกว่า 300 คน
- ผลกระทบด้านการบินและเศรษฐกิจ: เครื่องบินแอร์บัส A320 ของสายการบินซาอุดีอาระเบียได้รับความเสียหาย ส่งผลให้หลายสายการบินระงับเที่ยวบินเข้าสู่กรุงริยาดชั่วคราว และสร้างความกังวลต่อความปลอดภัยในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ
-ปฏิกิริยาของเจ้าชาย MBS และซาอุดีอาระเบีย: มกุฎราชกุมาร MBS ยืนยันว่าซาอุดีอาระเบียจะไม่ประนีประนอมต่อความมั่นคงของประเทศ และได้กดดันให้สหรัฐอเมริกา โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ รวมถึงสหราชอาณาจักร เข้ามาช่วยพิจารณาปฏิบัติการทางทหารตอบโต้กลุ่มฮูตี
-ความซับซ้อนทางการเมืองและภูมิภาค: สถานการณ์ในครั้งนี้เชื่อมโยงกับการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์และความตึงเครียดกับอิหร่าน รวมถึงความขัดแย้งในเยเมนที่ปะทุความรุนแรงขึ้นหลังจากข้อตกลงหยุดยิงพังทลายลง

นอกจากความตึงเครียดอันเกิดจากปฏิบัติการของฮูตีแล้ว เจ้าชาย MBS ยังต้องเผชิญแรงกดดัน
ภายในประเทศอันเนื่องมาจากการบริหารจัดการราชวงศ์ซาอุดีอาระเบียของเจ้าชาย MBS อีกด้วย เพราะพระองค์ได้เปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครองแบบกระจายอำนาจตามสายตระกูลแบบดั้งเดิมไปสู่การปกครองแบบรวมศูนย์ที่ศูนย์กลางมาอยู่ที่ตัวพระองค์เอง โดยได้ปรับโครงสร้างอำนาจภายในราชวงศ์อย่างเป็นระบบโดยการกำจัดคู่แข่งที่มีศักยภาพ ลดบทบาทของสถาบันศาสนา และปรับโครงสร้างสิทธิพิเศษทางเศรษฐกิจของราชวงศ์ โดย:การถ่ายโอนอำนาจ: จาก "การสืบทอดตำแหน่งจากพี่น้อง" สู่ "การรวมศูนย์อำนาจจากบิดาสู่บุตร" การขึ้นครองอำนาจของเจ้าชาย MBS ยุติประเพณีการสืบทอดตำแหน่งจากพี่น้องสู่พี่น้องที่มีมายาวนานของซาอุดีอาระเบีย หลังจากที่สมเด็จพระราชาธิบดีซัลมาน พระราชบิดาของเจ้าชาย MBS ขึ้นครองราชย์ในปี 2015 เจ้าชาย MBS ได้รับการแต่งตั้งเป็นรองมกุฎราชกุมารก่อน และต่อมาในปี 2017 ได้พระองค์ได้เข้ามาแทนที่เจ้าชายโมฮัมเหม็ด บิน นาเยฟ พระญาติของพระองค์เอง ในตำแหน่งมกุฎราชกุมาร การเปลี่ยนแปลงนี้แสดงถึงการถ่ายโอนอำนาจจากกลุ่ม "ซูดาอิรี เซเว่น" ไปสู่สายการสืบทอดโดยตรงของกษัตริย์ซัลมาน เจ้าชาย MBS เริ่มต้นเข้าสู่อำนาจด้วยการกำจัดผู้เห็นต่าง โดย

1. ทำลายล้างกองกำลังฝ่ายตรงข้ามที่มีศักยภาพ มกุฎราชกุมาร MBS กำจัดผู้ท้าทายภายในราชวงศ์อย่างเป็นระบบผ่านการกระทำหลายประการ:
- การโค่นล้มคู่แข่งระดับสูง: ในปี 2017 ภายใต้ข้ออ้างเรื่องการต่อต้านการทุจริต พระองค์ได้ควบคุมตัวเจ้าชาย รัฐมนตรี และนักธุรกิจผู้มั่งคั่งหลายร้อยคนไว้ที่โรงแรมริทซ์-คาร์ลตัน รวมถึงเจ้าชายผู้ทรงอิทธิพลหลายพระองค์ เพื่อยึดทรัพย์สินที่สะสมไว้คืนและป้องปรามฝ่ายตรงข้าม
- การลดอิทธิพลของราชสกุลภายนอก: พระองค์ได้ลดสิทธิพิเศษและเงินช่วยเหลือของสมาชิกราชวงศ์ลงอย่างมาก และยึดคืนที่ดินและทรัพย์สินอื่นๆ ที่เคยได้รับมอบให้ ซึ่งเป็นการลดพื้นที่การแทรกแซงทางเศรษฐกิจของสาขาภายนอกของราชวงศ์ทั้งหมด

2. การปรับโครงสร้าง: การรวมอำนาจส่วนบุคคลและการทำให้ระบบอ่อนแอลง
- เจ้าชาย MBS ได้รวมอำนาจไว้ในมือของตนเองอย่างมาก จากเดิมที่กระจายอยู่ตามราชสกุลต่างๆ ของราชวงศ์
- ควบคุมตำแหน่งหลัก: พระองค์ไม่เพียงแต่ดำรงตำแหน่งมกุฎราชกุมารเท่านั้น แต่ยังดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น นายกรัฐมนตรี (ตั้งแต่ปี 2022) และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ซึ่งดูแลโดยตรงในด้านหลักๆ เช่น ความมั่นคง การทหาร และการปฏิรูปเศรษฐกิจ
- ทำลายกลไกแบบดั้งเดิม: "สภาความจงรักภักดี" ซึ่งจัดตั้งขึ้นในปี 2006 เพื่อควบคุมการสืราชบัลลังก์ มีประสิทธิภาพลดลงอย่างมากในช่วงที่เจ้าชาย MBS รวบรวมอำนาจ อำนาจในการตัดสินใจขั้นสุดท้ายอยู่ที่สมเด็จพระราชาธิบดีซัลมานและเจ้าชาย MBS

3. การปราบปรามสถาบันศาสนา: การตัดขาดแหล่งที่มาของความชอบธรรมแบบดั้งเดิม เนื่องจากในอดีต ราชวงศ์ซาอุดีอาระเบียและสถาบันศาสนาวะฮาบีมีความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกัน หลังจากมกุฎราชกุมาร MBS ขึ้นครองอำนาจ พระองค์ได้ลดอำนาจของตำรวจศาสนาลงอย่างมาก และจำกัดการแทรกแซงของชนชั้นนำทางศาสนาในชีวิตทางสังคม พระองค์พยายามสร้างความชอบธรรมใหม่ผ่านวิสัยทัศน์ทางเศรษฐกิจ "วิสัยทัศน์ 2030" และลัทธิชาตินิยม โดยแสวงหาการสนับสนุนจากคนรุ่นใหม่มากกว่าที่จะพึ่งพาอำนาจทางศาสนาแบบดั้งเดิม

ราชวงศ์ที่ปกครองราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบียคือ ราชวงศ์ซะอูด () เป็นพระราชวงศ์ที่ปกครองประเทศซาอุดีอาระเบีย โดยสืบตระกูลมาจากมุฮัมมัด อิบน์ ซะอูด ผู้ก่อตั้งเอมิเรตดิรอียะฮ์ ที่รู้จักกันในชื่อ รัฐซาอุดีแรก (1727–1818) และพี่น้องของพระองค์ผ่านฝ่ายปกครองของวงศ์ตระกูลเป็นส่วนหลักที่ทำให้เกิดลูกหลานของสมเด็จพระราชาธิบดีอับดุลอะซีซ อิบน์ ซะอูด ผู้ก่อตั้งประเทศซาอุดีอาระเบียยุคใหม่ ตำแหน่งที่มีอิทธิพลมากที่สุดของราชวงศ์คือ พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย โดยรวมแล้วมีเจ้าชายและเจ้าหญิงประมาณ 15,000 พระองค์ อย่างไรก็ตาม กลุ่มเจ้าชายและเจ้าหญิงที่มีอำนาจ อิทธิพล และทรัพย์สินมีเพียงประมาณ 2,000 พระองค์

ในเดือนมิถุนายน 2015 Forbs ได้ระบุว่า เจ้าชายอัลวะลีด บิน เฏาะลาล เป็นบุคคลที่ร่ำรวยในอันดับที่ 34 ของโลก โดยมีมูลค่าสินทรัพย์สุทธิประมาณ 22.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เจ้าชายอัลวะลีดมีมูลค่าสินทรัพย์สุทธิ 20.4 พันล้านดอลลาร์ในปี 2014 และในปี 2016 รายงานจาก TeleSUR ระบุว่า สมเด็จพระราชาธิบดีซัลมาน "ทรงมีมูลค่าสินทรัพย์สุทธิประมาณ 17.0 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ" ปี 2020 มีการแระเมินว่า มูลค่าสินทรัพย์สุทธิรวมทั้งพระราชวงศ์อยู่ที่ประมาณ 100 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งทำให้เป็นราชวงศ์ที่ร่ำรวยที่สุดในบรรดากษัตริย์ทั้งหมดและเป็นหนึ่งในครอบครัวที่ร่ำรวยที่สุดในโลก

การบริหารจัดการราชวงศ์ซาอุดีอาระเบียของเจ้าชาย MBS นั้น โดยพื้นฐานแล้วใช้มาตรการในการบังคับและการกระจายผลประโยชน์ในรูปแบบใหม่ เพื่อเปลี่ยนการปรึกษาหารือภายในครอบครัวและการตรวจสอบถ่วงดุลให้กลายเป็นอำนาจส่วนบุคคลฝ่ายเดียว (โดยเจ้าชาย MBS) ในขณะที่วิธีการนี้ทำให้พระองค์มีอำนาจควบคุมเบ็ดเสร็จในระยะสั้น แต่ก็ทำให้เสถียรภาพของราชวงศ์ผูกติดอยู่กับการตัดสินใจส่วนตัวของพระองค์อย่างแยกไม่ออก นั้นจึงเป็นการสร้างอำนาจในการบริหารจัดการราชวงศ์ซาอุดีอาระเบียอย่างเด็ดขาดและเกิดเสถียรภาพสำหรับเจ้าชาย MBS เองจนทุกวันนี้

เรื่อง : ดร.ปุณกฤษ ลลิตธนมงคล