เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 เกิดเหตุการณ์ล้อมปราบและสังหารหมู่นิสิตนักศึกษาและประชาชนภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ซึ่งรวมตัวชุมนุมขับไล่จอมพล ถนอม กิตติขจร ให้กลับออกนอกประเทศ ฝ่ายต่อต้านกล่าวหาว่าการเคลื่อนไหวครั้งนี้เป็นการก่อการโดยคอมมิวนิสต์ที่ต้องการล้มล้างสถาบัน ทำให้เจ้าหน้าที่ตำรวจ ทหาร และกลุ่มการเมืองฝ่ายขวาเข้าปราบปรามอย่างรุนแรง

รัฐบาลรายงานว่ามีผู้เสียชีวิต 39 ศพ แต่บางองค์กรระบุว่ามีผู้ตายจริงหลายร้อยถึงกว่าพันคน บาดเจ็บ สูญหายอีกจำนวนมาก และมีผู้ถูกจับกุมกว่า 3,000 คนในข้อหากบฏ เหตุการณ์โหดร้ายนี้ถูกจดจำว่าเป็นหนึ่งในความสูญเสียครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์การเมืองไทย

ในวันเดียวกัน พลเรือเอก สงัด ชะลออยู่ และคณะทหารได้ทำรัฐประหารยึดอำนาจรัฐบาล ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช และแต่งตั้งนายธานินทร์ กรัยวิเชียร เป็นนายกรัฐมนตรี ต่อมามีการออกกฎหมายนิรโทษกรรม ทำให้ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการสังหารและการปราบปรามครั้งนั้นไม่ถูกลงโทษ

เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2520 ถือเป็นอีกวันหนึ่งที่จารึกในประวัติศาสตร์การเมืองไทย เมื่อคณะทหารนำโดย พลเรือเอก สงัด ชลออยู่ หัวหน้าคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน และ พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ เลขาธิการคณะ ได้เข้ายึดอำนาจจากรัฐบาลของ นายธานินทร์ กรัยวิเชียร นายกรัฐมนตรีที่คณะเดียวกันนี้เคยเชิญให้มาจัดตั้งรัฐบาลหลังเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519

ภายหลังการสังหารหมู่ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เมื่อปี 2519 คณะปฏิรูปฯ ได้ยึดอำนาจจากรัฐบาล ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช และแต่งตั้งนายธานินทร์ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เพื่อฟื้นฟูความสงบในประเทศ แต่ไม่นาน ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลกับคณะทหารกลับตึงเครียด เมื่อคณะทหารเห็นว่ารัฐบาลบริหารไม่ตอบโจทย์ และต้องการให้มีการปรับคณะรัฐมนตรีใหม่

ความขัดแย้งยืดเยื้อจนกลายเป็นชนวนให้ทหารตัดสินใจยึดอำนาจอีกครั้ง โดย พล.ร.อ. สงัด ให้เหตุผลว่า “ประเทศกำลังแตกแยก ข้าราชการหวั่นไหว การลงทุนตกต่ำ” หากปล่อยต่อไป “ยากแก่การแก้ไข” การปฏิวัติครั้งนี้จึงเป็นการหวนกลับมาควบคุมอำนาจรัฐด้วยตัวเองของกลุ่มทหาร

หลังการยึดอำนาจ คณะปฏิรูปฯ มีมติแต่งตั้ง พล.อ. เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ เป็นนายกรัฐมนตรีแทน พล.ร.อ. สงัด โดยมีภารกิจสำคัญคือร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่และคืนอำนาจให้ประชาชน ซึ่งภายใต้รัฐบาลเกรียงศักดิ์ ประเทศไทยได้ประกาศใช้รัฐธรรมนูญในเดือนธันวาคม 2521 และจัดการเลือกตั้งทั่วไปในเดือนเมษายน 2522